Wil je meedoen?

Met de BBTK sta je sterker. Maak je nu lid.

Nieuwsbrief

Abonneer je op onze nieuwsbrief en mis niets!

Abonneren

Waarom moeten vrouwen hun stem blijven laten horen?

04/03/2024 | FR / NL

Al decennialang laten vrouwen hun stem horen. Volgens sommigen is de feministische strijd een achterhoedegevecht en hebben vrouwen via verschillende wetten al gelijke rechten en kansen verworven. Toegegeven, dankzij de strijd van de vrouwen werden de afgelopen jaren al verbeteringen binnengehaald. Maar deze blijven wel broos en worden vaak ter discussie gesteld. Elk jaar op 8 maart wordt eraan herinnerd dat vrouwen rechten hebben, dat ze evenwaardig zijn aan mannen. Maar sussen we ons geweten niet te snel? Want los van de woorden (en dat geldt voor elke dag van het jaar) is de strijd nog altijd niet gestreden en blijft het gevaar van achteruitgang groot. 

Worden vrouwen niet meer aangerand of vermoord? Behoort machotaal tot het verleden? Kunnen vrouwen onbekommerd over hun eigen lichaam beschikken? Heeft een vrouw dezelfde toegang tot de arbeidsmarkt als een man? Mogen we echt spreken van gelijke lonen? Wordt het intussen makkelijker om werk en privé te combineren? Kan elke vrouw een voltijdse job krijgen? …

Als vakbond zijn we een prachtig instrument voor strijd, verandering en vooruitgang, en we moeten de juiste vragen durven stellen. En wie kan deze strijd beter blijven voeren dan vrouwen? We houden de wacht en speuren de horizon af naar wat onze verworvenheden kan bedreigen. We trekken elke dag ten strijde om meer rechten te verwerven en om eindelijk tot gelijkheid en respect te komen.

Verkiezingen, een kruispunt van eisen en gevaren!

2024 is een verkiezingsjaar. Eerst en vooral sociale verkiezingen in duizenden bedrijven in België. En verder parlementsverkiezingen over de hele wereld (Verenigde Staten, Pakistan, India, ...). Ook Europees moeten we onze stem uitbrengen en tot slot zijn er in België zowaar verkiezingen op alle bestuursniveaus. 

We moeten meer dan ooit waakzaam zijn en deze scharniermomenten aangrijpen om onze politici erop te wijzen dat wij als vrouwen de helft van de mensheid vertegenwoordigen, dat we stemrecht hebben en dus het recht en de mogelijkheid om dingen te veranderen! En we moeten echt wel aan de boom schudden. Kijk maar naar de actualiteit die vol met voorbeelden zit. 

Het aantal moorden op vrouwen neemt niet af. Het is een goede zaak dat het woord femicide eindelijk wordt gebruikt om de moord op een vrouw te beschrijven. Vroeger was dit niet zo vanzelfsprekend. Helaas is geweld nog steeds alomtegenwoordig, gaande van stalking tot moord met de alledaagse machocultuur als sluipend gif... De strijd is nog niet voorbij: vechten tegen de patriarchale samenleving die dit soort gedrag toestaat, is een kwestie van overleven!

Een ander voorbeeld: het recht om over hun eigen lichaam te beschikken, blijft erg broos en wordt maar al te vaak ter discussie gesteld. Als we kijken naar landen als Polen of de Verenigde Staten zien we hoe snel dit recht aan diggelen kan worden geslagen. Zelfs in een land als België zien we hoe moeilijk het is om de abortuswetgeving te versoepelen. We zien hoe groot het taboe is om abortus volledig uit het strafrecht te halen. We zien hoe broos dit recht nog altijd is als rechts en extreemrechts na de verkiezingen aan de macht zouden komen. Wanneer politiek en religie samensmelten, zijn het maar al te vaak vrouwen die hun levenskeuzes en levenswijze moeten opgeven. 

In heel wat landen staat ook de toegang tot onderwijs op de helling, waardoor vrouwen gedegradeerd worden tot louter moeders en huisvrouwen. Dat is uiteraard niet het geval in België. Wel blijven - in mindere mate - bepaalde studierichtingen moeilijk toegankelijk voor vrouwen. Zo zal een meisje nog altijd niet gemakkelijk een stageplaats vinden in een autofabriek of garage. Ze riskeert bespot of zelfs ronduit afgewezen te worden. 

De baarmoeder van de vrouw: een politiek instrument van rechts

Naargelang van de tijdsgeest en de regering zijn vrouwen maar al te vaak gereduceerd tot hun baarmoeder, hun vermogen om het land te dienen of zelfs niet te dienen als ze buitenlanders zijn. Even verduidelijken: aan de ene kant is er de walgelijke, extreemrechtse theorie van de omvolking. Volgens deze theorie zou het gevaar komen van de baarmoeders van buitenlandse migrantenvrouwen die door hun hoog geboortecijfer geleidelijk aan de “eigen onderdanen” zouden gaan vervangen. Met andere woorden, ze zouden de autochtone bevolking in hun eigen land gaan vervangen en op termijn in de minderheid brengen. Dit is gewoonweg stigmatiserend, onwaar en het gaat uit van de vooronderstelling dat buitenlanders zich niet zouden integreren en hun eigen cultuur zouden opdringen. 

Aan de andere kant worden met rechtse regeringen aan de macht heel snel maatregelen genomen om een geboortebeleid in te voeren. Dit omvat bijvoorbeeld hogere uitkeringen voor huisvrouwen, geboortepremies en een vlottere uitstap uit de arbeidsmarkt voor vrouwen. 

We weten echter allemaal dat het heel gemakkelijk is om uit de arbeidsmarkt te stappen, maar dat het veel moeilijker is om er naartoe terug te keren en je rechten te behouden. 

Politieke beslissingen bekeken door een genderbril 

Verschillende beleidsmaatregelen die de afgelopen jaren zijn ingevoerd, kunnen op het eerste gezicht een vooruitgang lijken. Uit een diepgaandere analyse blijkt echter dat dit allesbehalve het geval is en dat ze tot ongelijkheden leiden, vooral ten aanzien van vrouwen. Denk maar aan bepaalde soorten verlof zoals tijdskrediet of ouderschapsverlof

Uiteraard is het positief dat iemand zijn loopbaan even op pauze kan zetten zonder het risico te lopen zijn job te verliezen. Maar wat stellen we in de werkelijkheid vast? De uitkeringen zijn nog altijd laag en in een huishouden is het meestal de minstverdienende die een tijdje stopt met werken. En wie heeft het laagste loon? Meestal de vrouw. In de praktijk is het dus zij die haar loopbaan soms enkele jaren lang on-hold zet. Bij elke hervorming merken we ook dat deze periodes steeds minder vaak gelijkgesteld worden voor het pensioen en dat hun financiële rechten dus afgebouwd worden. Zo worden ze dubbel gestraft. 

Tijdens deze periodes ben je beschermd tegen ontslag. Maar eigenlijk staat je loopbaan stil. Als het gaat tussen iemand met een flexibele ingesteldheid die voltijds werkt en iemand die in tijdskrediet is, wie zal dan de promotie krijgen, denk je? Op papier ben je beschermd... maar ook niet meer dan dat.

Meer gelijkheid wordt pas een feit als er ook daadwerkelijk voldoende kinderopvang geboden wordt. Al te vaak zetten ouders hun loopbaan op pauze of gaan ze minder werken omdat ze geen opvangplaats vinden. Omdat de openingsuren van de crèche niet afgestemd zijn op hun werkuren of omdat deze te duur is als het om commerciële opvang gaat. En dan is er ook nog sprake van buitenschoolse kinderopvang waar ouders een boete moeten betalen als ze te laat komen. 

Een ander interessant voorbeeld om te ontcijferen, is de meest recente pensioenhervorming. De regering heeft beslist om het minimumpensioen te verhogen tot € 1.500 netto, een bedrag dat dankzij de automatische loonindexering in de praktijk is gestegen tot meer dan € 1.600. Dat is goed nieuws! Maar als we het laagje vernis wegkrabben, merken we dat één van de grote principes van deze hervorming gebaseerd is op effectieve arbeidsprestaties. Dit betekent minder gelijkstellingen en een loopbaan die bijna mathematisch gebaseerd wordt op deze prestaties. Het is inderdaad zo dat een eventueel minimumpensioen hoger zal zijn dan vroeger. Maar in werkelijkheid gaan minder vrouwen er recht op hebben. Een gemiste kans dus voor vrouwen die hun loopbaan even pauzeren. Ja, ze gaan dan wel méér minimumpensioen krijgen, maar ze zullen met veel minder zijn die aan de voorwaarden voldoen... Zoek de fout! De pensioenen koppelen aan effectieve arbeidsprestaties is een gevaarlijk precedent. Er wordt nog dikwijls van uitgegaan dat alleen arbeid moet meetellen voor het pensioen. 

En ondertussen is er in de werkloosheids- of pensioenwetgeving nog steeds geen sprake van individualisering van socialezekerheidsrechten. Dan ben je eigenlijk beter af als weduwe van een werknemer met een mooi loon dan dat je je pensioen van deeltijds werkneemster aanvaardt. Je levenskeuzes hebben dus duidelijk invloed op je levensstandaard! Als gehuwde of alleenstaande vrouw mag je nog dezelfde beroepsloopbaan hebben, toch zijn je “afgeleide” rechten verschillend! Best straf in de 21ste eeuw.

Tot slot zien we ook in de bedrijven dat vrouwen altijd de zwaarste prijs betalen in de wedloop naar flexibiliteit en substatuten.

Wanneer bedrijven meer flexibiliteit invoeren, leidt dat vaak tot minder evenwicht tussen werk en privé. Om hun geweten te sussen, grijpen werkgevers - daarbij geholpen door de overheid - terug naar hyperflexibele substatuten die dan in directe concurrentie gaan met de gewone werknemers. Al te vaak krijgen we te horen dat dat niet anders kan omwille van het tekort aan arbeidskrachten. Bijgevolg worden de bedrijven overspoeld door flexi-jobbers en studenten. Met weinig of geen opleiding gaan zij in directe concurrentie met de “goeie jobs”, omdat ze goedkoper en enorm flexibel zijn. Als gevolg daarvan kunnen de deeltijdse werknemers (meestal werkneemsters) geen bijkomende uren meer presteren. Deze deeltijdse werkneemsters zijn zogezegd minder flexibel, duurder en dus minder interessant. Dus blijft deeltijds werk hun lot! 

Toppunt is dat flexi-jobbers meestal mannen zijn want je moet minstens 4/5de tijds werken om in een flexi-job te kunnen stappen. Zo moet het weinige dat er is onder elkaar verdeeld worden: om je inkomen te verhogen, neem je er een flexi-job bij. Het kan nog erger: dat je op je pensioen nog als flexi-jobber moet werken. Dit systeem zal zorgen voor toekomstige gepensioneerden in armoede, want deeltijdse werkneemsters zullen geen bijkomende uren meer krijgen en zullen nooit op een fatsoenlijk pensioen kunnen rekenen. Eens met pensioen zullen ze er een flexi-job moeten bijnemen... 

Als de vrouwen stoppen, stopt de wereld met draaien. 

Zoals we zojuist hebben gezien, is de strijd nog lang niet gestreden. Dames, kameraden, burgers, stel jullie kandidaat voor de sociale verkiezingen, voor de parlementsverkiezingen, wees militant en vastberaden. Niemand zal ooit onze rechten beter verdedigen dan wij. 

Op politiek vlak, op interprofessioneel niveau, in de sectoren en de bedrijven moeten we blijven onze eisen stellen voor: 

  • Een sociaal Europa dat niet alleen kijkt naar de overheidstekorten die in de lidstaten moeten worden gedempt, maar dat keuzes maakt voor samenleving, welzijn en gendergelijkheid. Dit geldt zowel voor de rechten van de vrouw (zoals het zelfbeschikkingsrecht) als voor de sociale rechten in verband met de socialezekerheidsuitgaven. Omdat Europa voortdurend in een bezuinigingslogica zit, worden lidstaten tot besparingen gedwongen. Besparingen die te vaak doorgevoerd worden door te snijden in de socialezekerheidsuitgaven. De strijd tegen extreemrechts is natuurlijk een essentiële hefboom om gendergelijkheid te garanderen!
  • Collectieve arbeidsduurvermindering met compenserende aanwervingen en behoud van loon. Dit is dé collectieve oplossing om werk en privéleven beter te kunnen combineren. Het is een oplossing die ook neutraal blijft als het op gendergelijkheid aankomt. En in de praktijk kunnen deeltijdse werkneemsters hiermee ook hogere contracten krijgen.
  • Hogere uitkeringen voor tijdskrediet zodat ook de hoogste inkomens bijdragen aan het stelsel (mannen en niet alleen vrouwen). Dat tijdskrediet vooral door vrouwen opgenomen wordt, is niet alleen een sociologische kwestie. Dit wordt ook bepaald door de financiële realiteit van gezinnen en de hoogte van de twee inkomens. We willen ook de volledige gelijkstelling van deze periodes voor het pensioen.
  • Betaalbare kinderopvang die aangepast is aan de behoeften van de werknemers, met voldoende, goed opgeleid personeel dat zelf fatsoenlijke loon- en arbeidsvoorwaarden heeft. Hiervoor is uiteraard een degelijke, duurzame subsidiëring nodig. De werkgevers moeten op zijn minst op hun verantwoordelijkheid worden gewezen: dit kan door opnieuw een socialezekerheidsbijdrage in te voeren die gekoppeld is aan de groeiende flexibiliteit in de bedrijven. 
  • Goed uitgedachte ouderenzorg en -opvang. Ook aan het levenseinde ontbreken de passende, betaalbare oplossingen, waardoor vrouwen uit de arbeidsmarkt stappen om voor hun bejaarde ouders te zorgen. Een betere financiering van de sociale zekerheid om de uitdagingen aan het begin en het einde van het leven aan te gaan, is ook een instrument voor gendergelijkheid. 
  • Collectief omkaderde flexibiliteit in de sectoren en bedrijven om werk en privé beter te kunnen combineren.
  • Omkadering en beperking van onzekere contracten op sectoraal vlak en in de bedrijven.
  • Afschaffing van substatuten zoals flexi-jobs die in directe concurrentie gaan met de deeltijdse werkneemsters.
  • Correcte toepassing van cao 35 (non-discriminatie van deeltijdse werknemers) en strengere sancties indien deze niet wordt toegepast. Omkadering van studentenwerk, want dit treedt almaar meer in directe concurrentie met deeltijdse werkneemsters. We zijn tegen elke verdere uitbreiding van studentenwerk. Studenten moeten eerst en vooral studeren. Er moeten oplossingen worden uitgewerkt zodat hun studies beter gesubsidieerd kunnen worden. Loonsverhogingen in bruto zullen leiden tot hogere pensioenen en uitgebreidere werkloosheidsrechten.
  • Individualisering van de rechten voor werkloosheid en pensioen. Onze levenskeuzes mogen geen nadelige gevolgen hebben voor onze rechten op sociale uitkeringen. Weg met het statuut van samenwonende, tijd voor een volledige individualisering van de rechten!
  • We moeten blijven strijden tegen het glazen plafond. In de praktijk mag geen enkele functie voorbehouden zijn aan mannen. Daartoe moeten onderwijsrichtingen ook voor iedereen toegankelijk zijn. In analytische functieclassificaties moeten de functies genderneutraal gewogen worden. 

Deze lijst is uiteraard niet volledig. Een overwinning op het patriarchaat kan je niet afkondigen, die moet je opbouwen. Feminisme moet overal doorsijpelen... nog méér dan nu! Dus aan alle kandidates, militantes, vrouwen zonder mandaat: laat jullie stem horen, de stem van vrouwen, de stem van gelijkheid!

We willen dat 8 maart weerklinkt in mei en juni tijdens de verkiezingen, maar ook alle andere dagen van het jaar. Samen sterk, nu en morgen! Als de vrouwen stoppen, stopt de wereld met draaien. 

Samen sterk.